SON DAKİKA

Günlük Bakış- Muhalif, Yorum, Haber, Makale sitesi

29 Ekim 1923 Cumhuriyeti kurduk

29 Ekim 1923 Cumhuriyeti kurduk
Bu haber 28 Ekim 2019 - 16:26 'de eklendi ve 52 görüntülendi kez görüntülendi.

Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasından Sonra Mustafa Kemal ve arkadaşlarının teklifi üzerine TBMM’de, Türkiye Devleti’nin yeni yönetim biçiminin belirlenmesi (29 Ekim 1923).

23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılması ile yeni bir Türk devleti kurulmuştu. Millet egemenliğine dayalı ve demokratik bir yapıya sahip olması nedeniyle, bu devletin isminin “Cumhuriyet” olması gerekiyordu. Ancak, o günkü tarihî ve siyası ortamın uygun olmaması sebebiyle rejimin adı açıklanmamış; iç ve dış düşmanların bunu bölücü amaçla kullanmalarına meydan verilmek istenmemişti. Bu nedenle, devletin ismi olmadığı gibi, hükümetin adı da “TBMM Hükümeti” idi. TBMM başkanı, elçi kabul etme ve tayin etme, yasaları uygulatma, devleti temsil etme yetkilerine sahip olduğu halde, kendisine “devlet başkanı” anlamına gelecek bir unvan verilmemişti. Bu nedenle devlet başkanlığı boş gibi görünüyordu. Ancak, Lozan Konferansı sırasında, devlet sisteminin geliştirilmesi ve Türkiye’nin barıştan sonra izleyeceği iç siyaset hakkında milletvekilleri arasında görüş ayrılıkları kendini göstermeye başladı. Bu görüş ayrılıkları, Meclis’te çetin tartışmalara sebep oldu. 2 Ekim 1923’te İtilâf Devletleri’nin askerleri İstanbul’dan ayrıldılar ve 6 Ekim 1923 günü Türk ordusu İstanbul’a girdi. İstanbul, İtilâf Devletleri tarafından boşaltılınca, bu defa, yeni Türk devletinin hükümet merkezinin neresi olacağı konusu ortaya çıktı. Ankara’da çıkan Yeni Gün gazetesi, 9 Ekim 1923 günü, “Yakında Cumhuriyet ilân edilecektir” başlığı ile bir makale yayımladı. 28/29 Ekim gecesi Mustafa Kemal Paşa, yakın arkadaşlarıyla görüşerek, “Yarın Cumhuriyeti ilân edeceğiz” dedi. Aynı gece, İsmet Paşa ile birlikte 1921 Anayasası’na bazı maddeler ekleyen ve bazılarım değiştiren kanun tasarısı hazırladılar. 29 Ekim günü parti grubunda görüşe sunulan tasarıda şu hükümler yer alıyordu:

• Türkiye Devleti’nin hükümet şekli cumhuriyettir.

• Türkiye Devleti, yönetim birimlerini bakanlar kurulu aracılığıyla yönetir.

• Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kendi üyeleri arasından bir seçim dönemi için seçilir. Başbakanlık görevi, yeni cumhurbaşkanının seçimine kadar devam eder, tekrar seçilmek mümkündür.

• Cumhurbaşkanı, devletin başkanıdır. Bu sıfatla gerekli gördükçe Meclis ve Bakanlar Kurulu’na başkanlık eder.

• Başbakan, Cumhurbaşkanı tarafından ve Meclis üyeleri arasından seçilir. Diğer bakanlar başbakan tarafından, yine Meclis üyeleri arasında seçildikten sonra, Bakanlar Kurulu, Cumhurbaşkanı tarafından Meclis’in güvenoyuna arz olunur. Meclis toplantı hâlinde değilse, güven oylaması, meclisin toplanmasına kadar ertelenir.

Parti grubunda görüşülüp kabul edilen tasarı, aynı gün 29 Ekim 1923 saat 20.30’da Büyük Millet Meclisi tarafından da aynen kabul edilerek, yeni Türk devletinin bir cumhuriyet olduğu ilân edildi. Cumhuriyet yönetiminin ilân edilmesinden sonra meclis, cumhurbaşkanı seçimine geçti. Gazi Mustafa Kemal Paşa, seçime katılan 158 milletvekilinin oy birliğiyle, Cumhurbaşkanı seçildi. Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Paşa, ilk cumhuriyet hükümetini kurma görevini İsmet Paşa’ya verdi. Fethi Bey (Okyar) de TBMM Başkanlığına seçildi. Cumhuriyet’in ilânı ile, devlet rejiminin adı konularak, bu konudaki tartışmalar ortadan kalktı. Devlet başkanlığı sorunu çözümlendi. Meclis tarafından seçilen hükümet yerine, anayasa gereği “Kabine Sistemi”ne geçildi ve Cumhuriyet’in ilânı ile birlikte, daha uyumlu çalışan hükümet oluşumu sağlandı.

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.
POPÜLER FOTO GALERİLER
SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER
SON DAKİKA
%d blogcu bunu beğendi: